Met het stijgen van de buitentemperaturen en het ontwaken van de natuur, verschijnt ook de koningin van de Aziatische hoornaar weer uit haar winterrust. Gemeenten roepen inwoners op alert te zijn en meldingen te doen...
Met het stijgen van de buitentemperaturen en het ontwaken van de natuur, verschijnt ook de koningin van de Aziatische hoornaar weer uit haar winterrust. Gemeenten roepen inwoners op alert te zijn en meldingen te doen om deze invasieve exoot beheersbaar te houden.
Kwetsbare insectenpopulatie
De Aziatische hoornaar is een invasieve exoot die in Europa nagenoeg geen natuurlijke vijanden heeft. Hierdoor legt de hoornaar een grote druk op de inheemse insecten. De hoornaar is namelijk een echte veelvraat. Een enkel nest van de hoornaar consumeert in één seizoen gemiddeld 11 kilo insecten, omgerekend zo’n 100.000 exemplaren. Honingbijen, hommels, vlinders en andere bestuivers worden massaal buitgemaakt.
De gevolgen zijn merkbaar in de imkerij, fruitteelt, zaadteelt en tuinbouw. In Frankrijk leidde een afwachtende aanpak in het verleden tot grote economische schade nu, waarna het verwijderen van nesten wettelijk werd verplicht. Het gaat al jaren minder goed met de Nederlandse inheemse insecten. Intensieve en eenzijdige landbouw, voedselgebrek, verlies van leefgebied, gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, stikstofproblematiek en klimaatverandering zetten bestuivers zwaar onder druk. Daar is de afgelopen jaren de Aziatische hoornaar als extra bedreiging bij gekomen.
Explosieve groei
Een volwassen nest kan uitgroeien tot het formaat van een skippybal en produceert jaarlijks circa 500 koninginnen. Zelfs na een strenge winter overleven naar schatting zo’n 15 à 20 koninginnen, welke daadwerkelijk een nieuw nest beginnen. Juist in deze periode van het jaar worden de eerste zogenoemde ‘embryo-nestjes’ gebouwd. Die bevinden zich op beschutte plekken zoals in vogelhuisjes, onder afdaken, in schuurtjes, houthokken of aan dakranden. Ze zijn te herkennen als kleine, lichtbruine bolletjes ter grootte van een pingpongbal. Onschuldig ogend, maar later in het seizoen kunnen ze uitgroeien tot grote nesten die veel overlast veroorzaken. Het is daarom cruciaal dat deze vroege nestjes worden verwijderd vóór de eerste werksters uitkomen. Het dringende advies: doe dit niet zelf, maar maak een melding.
Overlast en risico’s
Hoewel de Aziatische hoornaar doorgaans niet agressief is buiten de directe omgeving van het nest, verdedigt zij haar kolonie zeer fel. Vooral laaghangende nesten kunnen leiden tot gevaarlijke situaties met meerdere steken. De angel kan door kleding heen steken en in Europa zijn al ernstige en zelfs dodelijke incidenten gemeld.
De Bijenteeltvereniging West-Friesland heeft, net als andere verenigingen, een speciaal opsporings- en bestrijdingsteam opgericht. Vrijwilligers speuren naar nesten en zorgen dat deze veilig worden verwijderd. Volgens de vereniging is de provinciale bijdrage echter onvoldoende om de snelle verspreiding effectief aan te pakken.
Help mee
Vrijwilligers zetten zich in om nesten vroegtijdig te signaleren en veilig te laten verwijderen. Volgens de vereniging is de financiële steun vanuit de provincie echter ‘een druppel op een gloeiende plaat’. Zonder extra middelen, zoals een speciale industriële stofzuiger, waarmee de nesten daadwerkelijk kunnen worden verwijderd dreigt de problematiek snel uit de hand te lopen.
De imkers roepen inwoners van West-Friesland op alert te zijn en melding te maken van verdachte nesten. Ook donaties zijn welkom om de bestrijding mogelijk te maken. Meer informatie, waaronder contactgegevens van coördinator Ferry Koomen, is te vinden op de website van de vereniging: nbvwestfriesland.nl/aziatische-hoornaar/
Herkenning
De Aziatische hoornaar is 2,5 tot 3 centimeter groot, heeft een zwart borststuk, gele pootuiteinden en één brede geel-oranje band op het achterlijf. De inheemse Europese hoornaar is groter, 3 tot 3,5 centimeter, heeft een roodbruin borststuk en poten en een overwegend geel achterlijf. Deze soort is nuttig, eet zelfs Aziatische hoornaars en hoeft niet gemeld of bestreden te worden.
Meer informatie over de Aziatische hoornaar is ook te vinden via www.bijenhouders.nl/themas/aziatische-hoornaar/
Foto: NBV West-Friesland