Het Nederlands Stoommachinemuseum, gevestigd in het voormalig stoomgemaal Vier Noorder Koggen, opent in het weekend van 21 en 22 maart zijn vernieuwde bezoekerscentrum. Het vloeroppervlak is uitgebreid en de ruimte is helemaal opnieuw ingericht en...
Het Nederlands Stoommachinemuseum, gevestigd in het voormalig stoomgemaal Vier Noorder Koggen, opent in het weekend van 21 en 22 maart zijn vernieuwde bezoekerscentrum. Het vloeroppervlak is uitgebreid en de ruimte is helemaal opnieuw ingericht en aangekleed. Met dit vernieuwde bezoekerscentrum kan het museum zijn bezoekers nu ontvangen in een sfeervolle omgeving, waarin nu ook ruimte is voor een permanente expositie over de geschiedenis van het gemaal. Daarnaast is er een educatieve ruimte gecreëerd voor de ontvangst van schoolklassen en het houden van lezingen. Zaterdag 21 maart is de besloten officiële opening (het museum is dan gesloten), zondag 22 maart de publieksopening met gratis toegang voor kinderen.
Na vijf jaar plannen maken, fondsen werven, corona, krappe budgetten en hard werken is het bezoekerscentrum van het museum nu eindelijk verbouwd en opnieuw ingericht. Voor het museum is dit een belangrijke stap naar verbreding: het museum wil niet alleen het verhaal vertellen over stoom en stoommachines, maar ook over het gemaal en het water. De ontwikkeling van Stoommachinemuseum naar ‘Land van Water en Stoom’ komt hiermee een stukje dichterbij.
Het verhaal van het gemaal
In het bezoekerscentrum is een permanente expositie ingericht over het gemaal en het waterbeheer in de afgelopen 500 jaar. Vanaf de 16 eeuw werden boezem- en poldermolens ingezet om het polderwaterpeil te reguleren. De molens waren effectief totdat ze ingehaald werden door stoomgemalen. Weer of geen weer, stoommachines doen altijd hun werk. Het stoomgemaal Vier Noorder Koggen, één van de oudste nog intacte stoomgemalen van ons land, trad in 1869 voor het eerst in werking als ‘hulpstoomgemaal’ om de molens te ondersteunen. Het gemaal heeft ruim 100 jaar dienstgedaan bij het droogmalen van de achterliggende polders en ervoor gezorgd dat de bewoners droge voeten hielden.
Unieke objecten uit de historische verzameling van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier vullen dit verhaal aan. Denk bijvoorbeeld aan het rijkversierde wapenbord uit 1720, met daarop de familiewapens van de dijkgraaf en heemraden van waterschap de Vier Noorder Koggen. Bijzonder is de verzameling hensbekers: drinkbekers voor bestuurders van het waterschap die ze moesten leegdrinken bij het aanvaarden van hun functie. Vanuit de eigen museumcollectie is onder andere een 120 jaar oude modelstoommachine met pomp te zien en een werkend schaalmodel van een stoombaggermolen.
Stoomlab
Een deel van het bezoekerscentrum is ingericht als educatieve ruimte. Hier kunnen schoolklassen en andere groepen uitleg krijgen over water en stoom. De ruimte wordt ook gebruikt voor het houden van lezingen over uiteenlopende onderwerpen die het museum regelmatig organiseert. Voor kinderen kan de ruimte worden ingericht als Stoomlab, waar ze zelf stoom kunnen maken met miniatuurstoommachines en zo ontdekken wat stoomkracht doet.
Museumcafé
In het bezoekerscentrum dat ook dient als museumcafé kunnen bezoekers te midden van de museale expositie genieten van een kop koffie met appeltaart (of iets anders). Als grote blikvanger is in het midden van de ruimte een draaiende (model)stoommachine geplaatst. Daarboven is verlichting aangebracht in de vorm van een stoomwolk. Hierdoor kunnen bezoekers verblijven in een sfeervolle omgeving, waarin de museale functie gecombineerd wordt met die van een aangename verblijfsruimte.
Het museum bood altijd al de mogelijkheid om de ruimte te gebruiken voor zakelijke en feestelijke ontvangsten. Dat blijft zo! De nieuwe inrichting en aankleding zullen ongetwijfeld bijdragen aan verhoging van de sfeer.
Publieksopening
Op zondag 22 maart gaan de deuren open voor het grote publiek. Bezoekers worden die dag ontvangen met koffie of thee en wat lekkers en de toegang voor kinderen is gratis. De gehele dag zijn er rondleidingen, zowel door het vernieuwde bezoekerscentrum als door het stoomgemaal. De imposante hoofdstoommachine van het gemaal wordt een aantal malen onder stoom gebracht. Niet helemaal toevallig is zondag 22 maart ook Wereldwaterdag. Deze dag is door de Verenigde Naties uitgeroepen om mensen over de hele wereld meer bewust te maken van water en alle problemen eromheen. Het vernieuwde bezoekerscentrum van het Nederlands Stoommachinemuseum sluit daar nu naadloos op aan.
Onmisbare steun
Zonder de ruimhartige donaties van meerdere fondsen zou de verbouwing van het bezoekerscentrum nooit hebben kunnen plaatsvinden. Voor het bouwkundige deel ontving het museum subsidies van de gemeente Medemblik, de Stichting stoomgemaal Vier Noorder Koggen en de provincie Noord-Holland. De gehele herinrichting werd mogelijk gemaakt door een royale bijdrage van de Stichting Weteringschans. De Stichting Dioraphte verleende subsidie als bijdrage aan de realisatie van het Stoomlab.
Stoommachinemuseum, Oosterdijk 4 in Medemblik.